Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Sau khi dịch bệnh tàn phá, Châu Âu bắt đầu khởi động các nỗ lực mới nhằm cứu các loài đã từng phát triển mạnh mẽ



Vào năm 2017, một nhóm nhà khoa học đến Công viên Quốc gia Hàng hải trên cạn Quần đảo  Cabrera, gần đảo Mallorca của Tây Ban Nha, tìm kiếm một trong những cư dân nổi tiếng nhất của khu bảo tồn: loài trai có kích thước khổng lồ. Trai rẻ quạt - một loài thuộc họ ngao biểu tượng Địa Trung Hải, có thể cao 1,2 mét và sống khoảng 50 năm. Tuy nhiên, cuộc khảo sát không tìm thấy một mẫu vật sống nào.

Sau đó, các nghiên cứu tiết lộ rằng các loài động vật đã không thể chống chọi lại một loài ký sinh trùng mới bí ẩn có thể đã đến khu bảo tồn qua tàu. Kể từ đó, loài ký sinh trùng đã xóa sổ quần thể trai rẻ quạt trên khắp Địa Trung Hải, làm dấy lên lo ngại rằng loài trai biểu tượng có thể đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng.

Với kinh phí 5,2 triệu euro trong vòng 3 năm từ Chương trình LIFE của Liên minh Châu Âu (EU), các nhóm nghiên cứu dự định tìm kiếm những cá thể trai rẻ quạt còn sống sót đâu đó có thể kháng lại ký sinh trùng và tìm ra cách nuôi trai trong điều kiện nuôi nhốt. Jose Rafael Garcia-March, một nhà sinh vật học biển tại Đại học Công giáo Valencia, người đang điều phối một trong các nhóm cho biết: “Tình hình thực sự rất nguy cấp và chúng tôi đang chạy ngược lại đồng hồ.”

Trai rẻ quạt (Pinna nobilis) hay còn gọi là trai vỏ bút, từ thời cổ đại đã được coi trọng. Các nghệ nhân đã chạm khắc các nút từ vỏ ngọc trai và người Phoenicia dệt quần áo sang trọng từ những sợi mềm, óng ánh mà loài trai dùng để neo vào đá. Ở phía đông Địa Trung Hải, thịt của trai rẻ quạt vẫn có mặt trong thực đơn, một cách bất hợp pháp. Và tất nhiên là các nhà sinh thái học cũng đánh giá cao loài biểu tượng này. Các cá thể trai rẻ quạt lọc hàng nghìn lít nước biển mỗi ngày, giúp cải thiện chất lượng nước, điều này rất quan trọng đối với đồng cỏ biển, với hàng trăm loài sinh vật biển khác sống trên hoặc bên trong vỏ của nó.

Vào những năm 1990, sau khi bị khai thác quá mức, ô nhiễm và các mối đe dọa khác khiến quần thể suy giảm, trai rẻ quạt đã giành được sự bảo vệ hợp pháp và bắt đầu phục hồi ở nhiều nơi. Nhưng dịch bệnh mới đã làm mờ đi triển vọng khôi phục quần thể. Kể từ khi được phát hiện lần đầu tiên vào tháng 9/2016, dịch bệnh đã hủy hoại toàn bộ quần thể được theo dõi ở Tây Ban Nha, Pháp, Ý và Hy Lạp, tổng cộng hơn 200 cá thể. Năm 2019, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế tuyên bố loài trai rẻ quạt thuộc hàng vô cùng nguy cấp.

Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy một sinh vật đơn bào mới, Haplosporidium pinnae, trong những con trai đã chết và sắp chết. Ký sinh trùng lây nhiễm vào mô liên kết và tạo ra các bào tử bên trong các tuyến tiêu hóa, cuối cùng làm chết sinh vật hai mảnh vỏ. Những con trai quá yếu để đóng vỏ trở nên dễ dàng cho những kẻ săn mồi, đồng thời cũng có thể dễ bị lây nhiễm bởi các mầm bệnh khác như VibrioMycobacteria.

Khi dịch bệnh ngày càng lan rộng, các nhà nghiên cứu đã cố gắng bảo vệ loài trai rẻ quạt. Các nhà nghiên cứu đã chuyển 215 cá thể đến các bể chứa trong phòng thí nghiệm và nhận thấy rằng nhiệt độ lạnh khiến ký sinh trùng không hoạt động. Tuy nhiên, trong điều kiện nhiệt độ thấp, trai sẽ không sinh sản, và khi được sưởi ấm thì ký sinh trùng đã giết chết tất cả ngay lập tức. Mô hình tương tự cũng diễn ra tại một thủy cung ở Croatia.

Kể từ đó, các nhà nghiên cứu đã học được cách làm cho trai rẻ quạt trưởng thành về mặt giới tính và các dự án mới ra đời nhằm tìm ra cách giữ cho ấu trùng sống đến khi trưởng thành. Các nhà nghiên cứu tại Viện Hải dương học Paul Ricard và Đại học Sassari cũng sẽ lập bản đồ đa dạng di truyền của các quần thể để hướng dẫn phục hồi, với một số cố gắng xác định loài trai có thể sinh ra con cái kháng thuốc.Các nhà sinh thái học hy vọng các nghiên cứu di truyền khác sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về lý do tại sao một số quần thể sinh sản không thường xuyên./.

MH (Theo FAO)



30133